Γιορτή κρέπας στο σχολείο μας!

Την Τετάρτη 9 Φεβρουαρίου, στο μάθημα των  Γαλλικών, τα τμήματα της Α’ Γυμνασίου του σχολείου μας είχαν την ευκαιρία να υλοποιήσουν μια δράση, για να γνωρίσουν βιωματικά τη γιορτή «la Chandeleur». Σύμφωνα με το έθιμο, στη διάρκεια της συγκεκριμένης γιορτής -στις 2 Φεβρουαρίου- συνηθίζουν να παρασκευάζουν και να τρώνε κρέπες στη Γαλλία.

Οι μαθητές, πριν από την ημέρα της γιορτής, παρακολούθησαν ένα σύντομο βίντεο παρουσίασης του εθίμου. Στη συνέχεια, πραγματοποιήθηκε συζήτηση μέσα στην τάξη και δόθηκε έμφαση σε απαραίτητες λέξεις – κλειδιά στη γαλλική γλώσσα. Εφόσον, λοιπόν, είχε προηγηθεί η θεωρία, την ημέρα της γιορτούλας οι μαθητές «πέρασαν» στην πράξη! 

Γιατί, όμως, γιορτάζεται αυτή η γιορτή στη Γαλλία;

Πρόκειται για μια γιορτή με παγανιστικές ρίζες, η οποία γρήγορα, όμως, απέκτησε χριστιανικό θρησκευτικό χαρακτήρα. Το La Chandeleur είναι, επίσης, γνωστό ως «Γιορτή των Κεριών», καθώς τότε τιμάται το φως σε όλες του τις μορφές, ακόμα και αυτό της ημέρας, των κεριών ή το ίδιο το Φως της Θείας Χάριτος. Βέβαια, η αλήθεια είναι ότι στη σύγχρονη πλέον Γαλλία η γιορτή στοχεύει περισσότερο στο να δώσει χαρά σε μικρούς και μεγάλους με την κατανάλωση κρέπας και δε συνδέεται άμεσα με τον θρησκευτικό της χαρακτήρα.

Η Γιορτή των Κεριών, σύμφωνα με τις μαρτυρίες, έχει πιθανώς τις ρίζες της σε  παγανιστικές εκδηλώσεις, όπως συμβαίνει συχνά με πολλές τελετές που έχουν αντικατασταθεί από θρησκευτικούς εορτασμούς. Η Χριστιανική Εκκλησία της Ρώμης σε πολλές περιπτώσεις είχε αντικαταστήσει σταδιακά τις επί τόπου ιεροτελεστίες με χριστιανικές. Οι ρίζες της θρησκευτικής γιορτής χρονολογούνται από τους ρωμαϊκούς χρόνους (σ.σ. υπήρχε η λατινική έκφραση «festa candelarum»). Εκείνην την ιδιαίτερη ημέρα εορτάζεται ο εξαγνισμός της Παναγίας και η παρουσίαση του μωρού Ιησού στον ναό. Τοποθετείται χρονικά 40 μέρες μετά τα Χριστούγεννα και σηματοδοτεί το τέλος της εορταστικής περιόδου. Είναι, λοιπόν, στην Ορθόδοξη Εκκλησία η ημέρα της Υπαπαντής του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού (2 Φεβρουαρίου). Κατά το πρότυπο της Παναγίας,  συνηθίζεται η μητέρα- έπειτα από σαράντα ημέρες- να πηγαίνει το βρέφος στον ναό.

  Πριν φτάσουμε, όμως, στη χριστιανική παράδοση, ο μήνας Φεβρουάριος ήταν η εποχή πολλών εορτασμών:

▪  Οι Κέλτες γιόρταζαν την Brigit, θεά της γονιμότητας και της κάθαρσης, την 1η Φεβρουαρίου. Οι αγρότες τριγυρνούσαν στα χωράφια με δάδες, πριν να σπείρουν για να καθαρίσουν τη γη. Εξάλλου, η Αγία Μπριζίτ τιμάται την 1η Φεβρουαρίου από την Καθολική Εκκλησία.

▪  Γιορταζόταν, επίσης, το festa candelarum,  δηλαδή το φως που έφερε πίσω στη Γη η θεά Περσεφόνη, με τον γυρισμό της από τον σκοτεινό κόσμο του Άδη.  Η μητέρα της, Δήμητρα (θεά του σιταριού μεταξύ άλλων), είχε στερήσει το φως και την ανθοφορία από τη Γη και τους ανθρώπους, όσο ο Πλούτωνας-Άδης κρατούσε την Περσεφόνη στον κάτω κόσμο. Μόλις η κόρη της επέστρεφε στη Γη για τα δύο τρίτα του έτους, η Δήμητρα έφερνε το φως της πίσω στον κόσμο μας.

  ▪  Les crêpes de la Chandeleur: Οι κρέπες με το στρογγυλό τους σχήμα συμβολίζουν το σχήμα του ήλιου και το χρυσαφένιο του χρώμα.  Θυμίζουν τον ηλιακό δίσκο και την επιστροφή στο «φως». «Χριστός, φως των εθνών»! Θυμίζουν, όμως, και την επιμήκυνση της ημέρας, που οδηγεί στην άνοιξη ή το φως, μετά τον σκοτεινό και κρύο χειμώνα.

 ▪ Πράγματι, στις αρχές Φεβρουαρίου, οι μέρες αρχίζουν σταδιακά να μακραίνουν. Η κατανάλωση κρέπας τη συγκεκριμένη ημέρα είναι, λοιπόν, ένας φόρος τιμής στον κύκλο των εποχών και ιδιαίτερα στον ερχομό της Άνοιξης, ο οποίος προαναγγέλλει καλύτερες μέρες.

Αυτή η γιορτή συνοδεύεται, βέβαια, και από δεισιδαιμονίες!

▪  Αν οι χωρικοί δεν έφτιαχναν κρέπες στο Candlemas, το σιτάρι θα ήταν κακό την επόμενη χρονιά. Για να είναι σίγουροι ότι η σοδειά θα είναι άφθονη για το επόμενο έτος, πιστεύουν ότι η κατανάλωση κρέπας αυτήν την ημέρα ήταν απολύτως απαραίτητη.

▪  Επιλέγουν μάλιστα ένα μέλος της οικογένειας, το οποίο- πετώντας ψηλά την κρέπα- θα προσπαθούσε να γυρίσει μια κρέπα με το ένα χέρι, ενώ στο άλλο κρατούσε ένα χρυσό νόμισμα. Εάν η κρέπα πέσει άψογα επίπεδη στο τηγάνι, τότε αυτό είναι σημάδι  οικονομικής ευημερίας της οικογένειας για το επόμενο έτος.

▪ Ήταν, επίσης, σύνηθες να τοποθετείται η πρώτη κρέπα διπλωμένη πάνω από ένα νόμισμα  πάνω από το ντουλάπι  του σπιτιού, για να φέρει καλή τύχη και άφθονες σοδειές στο σπίτι. Στη συνέχεια, οι νοικοκύρηδες πετούσαν την κρέπα της προηγούμενης χρονιάς και έδιναν  μία νέα κρέπα σε έναν ζητιάνο ή έναν άπορο.

▪   Βέβαια, παλαιότερα υπήρχαν και πρακτικοί λόγοι για την παρασκευή κρέπας. Πριν από την πολυτέλεια των ψυγείων και του καταψύκτη, η κατανάλωση κρέπας ήταν, επίσης, ένας τρόπος χρήσης των αυγών και του βουτύρου πριν από τη Σαρακοστή.

Πέρα όμως από όλα αυτά, ένα είναι σίγουρο: οι Έλληνες μαθητές αγαπούν το σχετικό έθιμο, που έχουν γνωρίσει χάρη στις εκπαιδευτικούς τους και το αναβιώνουν σε πολλά σχολεία της Ελλάδας. Με χαρά απολαμβάνουν, λοιπόν, crêpes au chocolat !

 Η εκπαιδευτικός Παπαδοπούλου Φανή


Ευχαριστούμε τη Διεύθυνση του σχολείου για τη συμβολή της στην οργάνωση αυτής της πολιτιστικής εκδήλωσης!